Spěwowe teksty:
Diletantizm
Na shledanou a dobry dźeń
Basnje:
Jurijo, dwanata hodźina je nimo!
Harmonika
Lubosć
Mysle patriota
Wotuć`će!
My a “ob origem”
Mysle maćeršćiny
Na młodźinu
Poslednjemu Serbej a mi Serbej (nowe)
Rjemjeslnikam
Rezignacija
Rjanolink!
Swoboda
W pěskowym kašćiku
Za Hanku
Za přeradnika
Gedichte:
Carolin und der Wolf
Chamäleon Rede (neu)
Das Alter
Der Schönling
Erkenntnis
Kalbwahrheiten (neu)
Lebend in Ketten
Menschentiere
Resignation
Vom normalen Roland und ihm
Spěw: Diletantizm
Jónu rano začuwach, schadźowanka woła,
z kim a što da za program, so kuri moja hłowa.
Kritika tam přec wulka je, fachowcy tam sedźa,
wulka gala a niwow, za tym woni žedźa.
Schadźowanka, što ha to žno zaso budźe …
... maš da ty žno něšto? Ně .. ja nic …
Praju sej: ow Jězus nej,
čiń no prosće, zwěr no sej,zaspěwaj no jim raz rjenje,rjany serbski spěw.
Dokelž ja sam diletant, spěwam wam jako garant, jako fachowc wo tej temje: DILETANTIZM.
Ja tla žno zaso njecham mudorwać, ale kaž wy wěsće, čas sej dyrbiš brać, za to, zo rozkład by wam tute słowčko, kotryž husto sami wužiwam´o.
Na přikład tón centrum tam, něhdźe tam srjedź města.Swari so tam hustodosć: “To su diletanća!”
Što tam činja docyła, što tam Witaj wari? “Wšojedne” je dewiza, hauptske zo so swari.
Witajcentrum, .. .Geldvoršwendunka, ... Wowčer Rafael, što ha tam čini … … božemjeprojekt … diletanća …
Tež Nukec Jan, abo Suchi a tón Cyž, Přec zas´ to samsne, kritika wulka, kóčka honi myš ...
Diletantizm, …
… Diletantizm… Tak sej to husto wotmołwimy, A dale swarimy.
DILETANTIZM!!!ŠTÓ JE WINA, DOMOWINA … Diletantizm we Budyšinje … Suchi … Nuk …
Ale hdyž mol sprawnje něk, hladaš na tón cyły drek, potom tla ći napadnje, to docyła tak zlě njeje,dokelž woni za to tu su, zo mój frust mol wukidnju,zo ja sam tam njesedźu, a fenki za to dóstanu.
Ale potom woni mi tohodla,
hdyž zaso raz cyły swět na Budyšin swari,
tež druhdy, abo tež jara žel činj´eja
…
Suchi, Nuk – tón diletant, Budyšin, Domowina – štó je wina, Nuk, Suchi, Cyž [ … bjakanje!] Suuuuuuuuuuuuuuuchi, załožba fort plowe …. SUCHIIIIII !!!
Husto so my stupimy sam, k tutym principjelnym kritikarjam,Diletantizm, to so spěšnje tak praj, ale “ja mam sam zmylki” -Štó praj to “Haj”?
[Du po “Ja nje(“j” diletantisce faluje ) sym Měrćin Weclich” … ]
… Ja wěm, ja njesym žan Měrćin Weclich, ale smy chcyli temu: diletantizm awtentisce předstajić, … Měrćino, njewzaj nam to za zło, ale wšako sy ty naš najznaćiši serbski spěwar a słužiš nam tu jenož jako přikład. Ja sym em diletant, a steju dźensa 1. raz jako spěwar na jewišću.Porno tebi njejsym Profi. Wodajće mi to. (-: Wam wšitkim hišće wjele wjesela na schadźowance, dajće sej lubić … Dźakuju pak hižo na tutym městnje.
… na puć te posledne, to praju wam :
« Diletanća, to smy my hustodosć sam!«
Spěw:
Na shledanou a dobry dźeń
Přez lipowy kraj ja juž jědu,
Přez Čěsku moju lubu.
Božemje, měj so rjenje,
Zabyć će njeńdu ženje.
Domizna hižo woła,
a jeje serbske słowa,
Domizna hižo woła.
Křižersku zemju znaju,
zaso sym w serbskim kraju,
Cyrkej w´ Wotrowje so zběha,
z krajiny połna sněha.
Lužica witaj znowa,
A twoje serbske słowa,
Łužica witaj znowa!
Nětko sym ja zaso doma,
Łužiske krasne hona,
Liška mi přez puć spěcha,
Přećel na konju jěcha.
Wotrow mje zdaloka woła,
smjerćkrasne serbske słowa!
Wotrow mi zdaloka woła.
Wutroba so mi směje,
Z bratromaj dźens na reje.
palenc a piwo tam změja,
na puć so podajmy, heja!
Přećeljo! Na zdar bratřa,
Ničo mje wjac njehaća,
Přećeljo! Na zdar, bratřa.
---
Jurjo, dwanata hodźina je nimo!
Spiš, ludo serbski,
zo njewidźiš hišće,
kak wječor so bliži,
kak słónco so niži,
kak dźeń so ći chila?
Njewidźiš ćmičku,
kiž so tu šěri?
Nječuješ zymu,
kotraž so zběha?
Njezda so smjertny
ći powětr być?
Budźić chcu tebje
a storkać a wołać,
dóńž njebudźeš skónčnje
mi wotućić zbóžnje,
prjedy hač hasnje
ći słónco na wěčnje!
Jurij Brězan z lěta 1937
---- a nětko mój historiski dodawk (-: ---
Koło časa a hodźina x
Smjerć wulka we mni bě,
a skoro žane wumóženje!
Zaklatu tu dwanatu,
nihdy tak spěšnje njezabudu.
Historiska nětk ta hodźina,
a sam ´šće njewěm, čehodla?
Ale začuće mi měrnje šepta,
sy tola přeco hišće tu.
Dla toho njeměj stracha, maćerka,
hdyž juž po dwanatej znowa so
hiba twoje mjezwočo,
žno sylniša dźeš doprědka.
Čas přišoł je, hdyž stanjemy,
wobchować ju na wěčnje.
Młodźina dźě nowy časnik
z mocu swojej wudobudźe.
Njeměj stracha, maćerka,
my smy tu, ta młoda žołma,
z přeco nowym mjezwočom
a hodźinu 0 za chribjetom.
---
Harmonika
Zynki: hara, suwace so stólcy, škleńca ze škleńcu,
spěwanje, a dobra nalada,
mjeztym tež wona we kruhu,
serbska pisana harmonika.
“Hanka moja”, “Boleraz” a “Nepi Jano”,
samo “Lučibar” a “Wowčerjec Hanka”,
njepřećelow njeznaje žanoh´,
serbska pisana harmonika.
Nazhonita, zrudobu ty derje znaješ,
šepta nam to twoja dźowka: melodija,
ale wjesoła tež zahraješ,
serbska pisana harmonika.
Spěšnje, wótře, pomału,
zynkow bohata ty maćerka,
moju lubosć hłuboku znaje
serbska pisana harmonika.
Tuž hibaj so dale, z nami dźeš horda,
tež hdyž do njewěsteho přichoda.
Wostań při mni, lubuju će, dobra pastyrka,
moja serbska pisana harmonika.
---
Lubosć
Lubosć – wulke předewzaće,
njewidźiš ju, hdyž sy ju sył,
tych začućow najrjeńše hraće,
widźeć budźeš ju, hdyž sy ju žnjał,
a spóznać, hdyž ju zabudźejo zhubiš,
bolosć, hdyž wěš, štož sy na njej měł.
---
Mysle patriota
Što z nami budźe na swěće?
wotmołwy přez nas, spóznaće:
zo ze Serbami tam njebě ženje,
jedna barba mjez kulturow mjenje.
Tak wostanjemy tu a hibajmy so,
storkajmy sobu, časowe koleso.
Tu wostanjemy, chcemy hišće być,
chce snano z was něchtón sobu stanyć?
Pomhajmy sobu našim swětnym byrgarjam,
přimajmy so gratu, ja sam tež ćežki kamjeń wzam.
Štóž spać chce, njech so do łoža nětk lehnje,
Ći tamni spěšnje, časa je přeco mjenje!
---
Wotućće!
Kóždemu swójska naležnosć najwažniša,
wirus egoizma nas cyłk přeradźa
a žadyn pohlad za naše dyrdomdejstwo,
čehodla? – bójće so wy?
Ludźo, spiće!
Lubosć k pućej – našemu,
njese motiw wšehomócneho,
swarjenja – załoža, nětko hižo,
posledni stup do kónca.
Spiće wy hišće?
Storhajmy stare hranicy, tež
hdyž wšitko zabyć njemžemy,
a njetwarmy nowe tajke … zabudźmy.
Wotućće … zetkajmy so za naš nowy bój
tu na horje,…
… ta jedna wěc přeco wostanje,
… na kóždy pad tu we Wotrowje!
---
My a “ob origem”
Młody sy a ćěriš doprědka,
z čistej, čerstwej mocu,
kóždy dźeń stanješ zwotprědka,
a přewinješ swoju nutřkownu focu.
Prašenje: "za što to wšitko?",
njewěš, čehodla to činiš,
wotmołwi so pozdźišo.
Ale nětko stań a z nami pój,
hdyž stary budźeš, rady
so dopominaš na tón ćežki bój,
přećiwo zawisći, łžam a zwadźe.
---
Mysle maćeršćiny
Wudychać ja nětko hišće nochcu!
Wšitcy na mnje pokazuja,
woni pytaja a chcedźa mje wuryć.
Ja wostanu tam, hdźež sym!
Ja wudychać nochcu!
Woni mi nohi stajeja,
tych, mojich kameradow mi wotwabja.
Ja pak pola was wostanu!
Ja wudychać njeńdu!
Tež moji přećeljo započinaja na mni dypać,
mi pomałku wóčka wudrapaja
a so do mojeho mjasa zakusaja.
Ja sym pola was!
Ja wudycham,
Nimam móc wjac,
chcu tež wotpočować ...
… njeńdu na was swarjeć!
Wy sće so sydnyli, hdźež sym ja stała,
wy sće so do wěstosće wuchowali,
hdyž su so nožy do mojeho ćěła žrali,
wy sće mje wopušćili, hdźež sym ja wojowała!
Wy hidźiće mje, ja was lubuju!
---
Na młodźinu
„Ja ´šće dyrbju to a to ...“,
maš pak samsny cil kaž my.
Ći tamni, zhromadni tam dźěłajo,
do koła ja hladam – hdźe ty sy?
Što da tebje do lěnjosće ćěri,
maš da hižo wšitko?
Hłuposć tomu, kiž to wěri.
Zhromadnje doprědka z młodej mocu,
ćmowoh` čerta wuslěkajo, wojuja,
cil docpěja a dobudu!
---
Poslednjemu Serbej a mi Serbej
Poslednjemu Serbej
A hdyž to raz tak budźe,
zo njenańdźeš wjac serbske słowo,
tež hdyž přeco hišće w samsnym ludźe,
wjerćeše so hižo časow wěčne koło.
Potom pomhaj sej z tym, štož nětko tebi praju:
“Kóždy z nas je Boži syn,
a snano to tak dyrbi być, zo Bóh chce nas měć při sebi,
we swojim wěčnym raju.”
Mi Serbej
... ale hišće kónca zwony njezwonja,
hišće smy my Serbja tu.
Njeměj stracha, maćerka,
ja tajke zwony njezwonju.
---
Rjemjeslnikam
Z rjemjesłowych sprawnych rukow,
z potom a wušiknymaj rukomaj
a nic z bladow čertow zwukow
smy natwarili serbski kraj.
Dźens pak spěšnje sprawneho,
mulerja, ćěslu abo pjekarja,
hač blidarja, pak bura pilneho,
zabudu a hłuposć jemu naswarja.
Ći “mudri” z města, šikimiki,
Njewědźa, kak mokry pót so čuje.
Nosyli ´šće ženje ćežke měchi,
awto, pjenjez, blady – to tych słabych hnuje.
Ale tebi rjemjeslniko: “Sprawny grat dźerž twój
njech tež pót će dale pyši, hač hamor abo piła,
twój traktor, nožicy, tež kelu - njezabudźće nihdy.
Z rukow dźěło sprawnje je a njezasłuži hidy.
Sprawne dźěło přimajće,
to bože zbožo přinjese.
Hordźi na to hladajće,
zo rjemjeslnicy sće.
---
Rezignacija
Dźensa dźeń najrjeńši tebi kiwa,
dobreje nalady tu widźiš dosć.
Sam wěš, zo so čas ke kóncej chila,
złe mocy wšak tež rostu druhdźe dosć.
Přeco znowa pak prajiš sebi samomu,
dźensa je twój dźeń, kajkiž dyrbi być
a tohodla so časej podwolu,
a nochcu ženje, štož ja widźał sym,
na kćějacu tu našu pódu syć.
---
Rjanolink!
Twoja móšeń pjelni so,
euro za euro widźiš mjenje,
njepřeradźiš sebje samoho,
hdyž praijš: “Ja njewobšudźu ženje.”
Wumrěć budźeš z wěstosću,
tež, hdyž njepočiš so kreje,
pak zwěsćić budźeš z wěstosću,
zo njeje čas rjanolinkow trjebał ženje!
---
Swoboda
Ja njewěm docyła tak prawje, štó ja sym.
A tež, hdyž-li bych to wědźał,
njenamkach za tute prašenje sam žadyn prawy rym,
a to je wotmołwy dosć, a to jeničke,
štož wot mje docyła tak prawje wěm.
Wěda a štož z njej zdokonješ w přichodźe,
je dobru podłohu z njej tworić, za dźěći naše,
jich wědźeć dać wot nas a widźeć dać do zašłosće,
njezmějemy-li wědu našu, wumrěć budźe čłowjek w straše.
Tak je to křiž tu našeho stworjenja a byća,
Tuž pytajmy tón swěcu wědy, zo wěmy, štó my smy,
Jenož tak je to započatk toho noweho lěća,
A jenož tak so sami wuswobodźimy –
… pytajmy!
---
W pěskowym kašćiku
Mały hólčk sej w pěsku spěwy spěwa,
widźiš, w pozadku micka přez puć dźe,
hižo mać tam blido krywa,
to je dźeń we Wotrowje.
Woda Klóšterska w dole pluskota,
so hrodźišćo při horiconće hori,
rjany dźeń je … słónco swěći.
Pak tež tu je towaršnosć dźě rozdrěta,
tež tu so swobodna, čista duša hólčkow mori,
dokelž serbska mać z nim cuze, němsce rěči,
… njespóznaje,
… pokradnje,
a z nožom sebje samu, wutrobu sej přeradźi.
Mać wolóži sej ramjenjo, a do spara nětk waži.
Chceš woprawdźe nětk spać ty maćer Serbstwa,
wukrawi da twoja radosć?
Dopomń so na twoje ćopłe dźěćatstwo!
Tam majkachu će samsne słowa herbstwa,
a nječuješe ty tam samsnu žadosć,
a tute wulke bohatstwo?
... dopominaj so !!!
---
Za Hanku
Kaž horicont morja,
kaž swěca po nocy,
so nižiny horja,
krasne su twoje mocy.
Kaž pruha w tunlu,
kaž pčołka w zymje,
sej wutrobu moju,
žadaš w rymje.
Kaž woda w pusćinje,
kaž lód je w kachlach,
so zrudoba minje,
we twojich paslach.
Kaž běłe w ćmowym,
kaž durje bjez zamka,
je pod njebjom tym hołym,
najčisćiše, ty moja Hanka.
---
Za přeradnika
Dla kajkeje ćmoweje mocy ćěkaš?
Nochce swobodna być twoja duša,
njejsy Serb kaž tu stejiš a rěkaš?
Wulke su twoje słowa, ale stejiš woprawdźe ty swojeho muža?
Wutroba twoja lubeje nadźije,
ćmowe pak su twoje wóčka,
twoja rana hanjenjow nježije,
ale njejsy ty sam swojich problemow hóčka?
Twoje wotmołwy su njejasne, sy so zabłudźił?
Tam, hdźež ty nětko stejiš, će nichtó njewidźi.
A tak mudry tež sy, hłupy budźeš wumrěć přeradniko,
dokelž twoja wosoba sebje samoho hidźi!
---
Carolin und der Wolf
Kleine zerbrechliche Carolin
fand einst ihre gedichteten Fragen
im alten Haus, neben dem Kamin -
die Schriften, welche ihr folgendes sagen:
„Sei auf der Hut, doch geh da hinaus
um diese Fragen endlich zu vernichten,
die du fandest da im alten Haus,
und lass es mit dem Dichten.
Denn eines Tages kommt der böse Wolf
und frisst kleine Mädchen wie dich.
Frage immer warum du es sollst -
Lesen von mir und schauen auf mich,
der dir dieses schrieb um Wölfe zu begraben.
Ohne Wölfe schrieben und reimten wir nämlich nicht.
Der Mensch verirrt sich dabei und stellt oft falsche Fragen,
wenn er behauptet es sei sein letztes Gedicht.“
Ich schreibe ein Gedicht von mir, weiß aber genau, dass dieses Gedicht nicht mehr ist, als ein Eigengeständnis, dass man das Dunkle um uns drum herum nie besiegen wird. Ich nehme immer wieder den Kampf auf, der so viel Kraft kostet ... und immer wieder schreibe ich davon – es hört nie auf.
---
Chamäleon Rede
Die Rede ist von vielen Sachen,
diese jene, welche Leute wohl am liebsten machen.
Die Rede ist ein schlauer Fuchs
und macht sich so auch oft ein Jucks.
Denn die Rede ist sehr schlau,
wie wir wissen rot bis blau.
Chamäleon Rede kann so sein,
wie jeder Farbe bunter Schein.
So redet man: „es wird geredet,
dass die Rede davon ist ...“,
nur, dass sich so auch bestätigt,
dass die Rede ein Chamäleon ist.
---
Das Alter
Das Alter ist ein guter, wenn auch sturköpfiger,
des Lebens Abseits regelnder Verwalter.
Das Alter gibt uns auch die Möglichkeit,
zu erkennen den schnellen Lauf der Zeit.
Um an das Rad der Zeit sich zu erinnern,
um an den Rat des Alters zu gedenken,
wollen wir alle gemeinsam nicht wimmern,
sondern uns mit brüderlicher Gemeinsamkeit beschenken.
Drum lasst uns an des Alters Hoheit laben,
um uns immer daran zu erkennen:
„wo wir stehen, woher wir kamen und wer wir sind“
um ein Stück am Alter teilzuhaben,
und ein Bierchen auf des Lebens Weisheit stoßen,
„wie schnell doch nur die Zeit verrinnt“
---
Der Schönling
Dein Portmonee füllt sich,
Euro für Euro gehst du mehr in die Knie,
verrätst du dich aber selber nicht,
wenn du sagst, ich betrüge nie.
Sterben wirst du mit Sicherheit,
auch wenn du nie schwitzen wirst dein Blut,
feststellen wirst du aber, wenn du gehst, die Klarheit,
dass es der Zeit auch ohne Schönlingen geht gut.
---
Erkenntnis
Eines Tages brauch ich sie,
meiner Seele Heimat, Frieden.
Finden werd´ ich sie wohl nie,
denn ich und Welt sind zu verschieden.
---
Kalbwahrheiten
Wir als dumme Kälber,
kochen immer schon im Topf der Zeit
und zerfleischen uns gern selber,
auch wenn Zeit uns noch ein bißchen bleibt.
Die Heide war das Land in grün,
getrieben fort davon, ein Flieh´n
in Satans Küche, Messers Heimat mehr,
eine Reise ohne Wiederkehr.
So zieh´n die Kälber dumm wie immer,
ohne Satans milder Gnade
in ihr eigen Schlachterzimmer,
um die Kälber ist es eigentlich nur Schade.
So wie Satan für die Kälber Messer wetzt,
so wir Menschen oft auch selber sind,
denn wer als Kalb das Messer nimmt,
der hetzt andere und oft sich selber
und wird so nie zum richt´gen Rind!
So geht auch Hetzerkalb in Satans Küche,
das Messerkalb. Und Wahrheit spricht:
Die dümmsten Kälber, so bleibt´s dabei,
suchen sich immer noch die Schlächter selber!
---
Lebend in Ketten
Man kann das eine sagen,
und kann das andere tun,
auch ohne großes Klagen,
wird verschwinden, was wir tun.
Zerfressen von der Zeit im Grab,
zerfressen von den vielen Fragen
Was war es, was der Herr uns gab,
was ist es, was wir lebend tragen?
Keine Antwort wird es geben,
fressen wird es weiter, nagen,
so wie an jedem Geist mit Leben,
wird das Ziel es sein zu tragen.
---
Menschentiere
Wie friedlich nur, da schwimmt die Ente,
kleines Lebewesen, sucht, auch findet,
inmitten eines städtischen Ambiente,
bevor auch ihres Lebenszug im Dunklen endet.
So sind wir Menschen, auch wenn stärker,
genau so sterbsam, schwach vor ihm.
Enden wir doch auch im selben Kerker,
wo in Dunkelheit des Todes Nelken blüh´n.
---
Resignation
Der heutige Tag sich dir als schöner zeigt,
gute Laune siehst du hier, viel Spaß,
selbst spürst du aber, dass sich die Zeit zu Ende neigt,
dunkle Kräfte wachsen anderswo im Übermaß.
Immer wieder aber sagst du dir allein,
heute ist ein Tag, wie er könnt´ eigentlich immer sein,
und darum unterwerfe ich mich der Zeit, und will geh´n,
und werde nicht mein Gesehenes, auf die fruchtbaren Menschfelder säh`n
---
Vom normalen Roland und ihm
Roland zog es hin und her.
Vieles bewegte ihn, doch regte sich er?
Er sagte immer genug um „mitzureden“,
er dachte nicht nach – nennt man das Leben?
Er war „normal“ wie viele vor ihm,
und wie gefesselt von allem, konnte auch er nicht flieh`n.
Er merkte nicht, was um ihn geschah,
zu „normal“ war alles, alles irgendwie zu nah.
So verlebte er in seiner Zeit,
wie alle, ... alles lief „normal“ ...
Jedoch in starrer Unabdinglichkeit,
war er Gefangener der Zeit total.
„Normal“ zu sein mit ein paar kleinen Fehlern,
Befriedigung darin zu finden, das Ziel.
Er erkannte sie nicht und half den Lügenhehlern,
und gab den Ball für das finale Spiel.
So sind „normale“ Gedanken ein weiterer Schritt,
sich komplett dem Schicksal zu ergeben,
... Rolands „normaler“ trostloser Lebensritt.
Der Zeitexpress rollt mit Roland und ihm, dem Gedanken.
Er fährt nun doch mit, mit Roland,
schaut mit aus dem Fenster,
... wird er die Notbremse zieh`n?
---